FRNL | | NewsBibliotheekAgendaNewsletterJobsAdvertisingContact |
  
Home » News » Relamping versus relighting: wat is de beste keuze?

Relamping versus relighting: wat is de beste keuze?



Op de site van Axis Parc krijgen de parkings en de gevels van de helft van de gebouwen een relighting. Een typisch geval waarbij de ledtechnologie nog maar eens het verschil maakte tussen dagelijkse verspilling zonder te weten hoeveel precies, en een heel korte terugverdientijd zonder risico’s te lopen.

Axis Parc in Mont-Saint-Guibert telt momenteel 22 gebouwen, waar 2.400 mensen werken voor 170 bedrijven en start-ups. Een zakelijk contact leidde ertoe dat Coretec Energy (Luik), een integrator van energieoplossingen die deel uitmaakt van Coretec Group, aan Cobelpro (Antwerpen), het vastgoedbedrijf dat Axis Parc beheert, een voorstel heeft gedaan voor een relighting van de gemeenschappelijke delen van de gebouwen, meer bepaald de ondergrondse parkings, de gemeenschappelijke sassen en de buitenverlichting (lichtpunten in de gevels en lantaarns langs de voetgangerspaden buiten).
“Door de verschillende bouwfasen was de verlichting vroeger niet gekoppeld aan aanwezigheidsdetectoren”, aldus ingenieur Guy Moreau, projectleider bij Coretec. “We hebben dus een aanpassing van de verlichtingsinstallatie uitgedacht, die door de combinatie van twee soorten sensoren rekening houdt met zowel de aanwezigheid van personen als het beschikbare natuurlijke licht. De gebouwen staan namelijk op funderingspalen, waardoor er rondom op het gelijkvloers van de parkings daglicht binnenvalt. Zelfs bij aanwezigheidsdetectie zal de verlichting nu niet aanspringen als er voldoende daglicht is.”
Het is een eerste stap in de richting van energiebesparing. De tweede stap betreft de lichtbron zelf: de led.

Minder vermogen, meer beheer
De voordelen van leds zijn bekend: voor dezelfde lichtsterkte kan het geïnstalleerde vermogen door twee of drie worden gedeeld afhankelijk van de gebruikte technologie. “En daar komen nog de extra voordelen van het verlichtingsbeheer bij”, aldus Guy Moreau. “Verlichtingsbeheer was uiteraard al mogelijk met klassieke lampen, maar dan wel enkel met bepaalde soorten van lampen.” Op de site van Axis Parc zijn de tl-buizen, hogedrukkwiklampen en halogeenlampen moeten wijken voor leds. Ongeveer 600 lichtpunten werden aangepakt, waarvan 150 voor de louter decoratieve verlichting van de gevels. Het verbruik ligt nu tien keer lager.

Terugverdientijd: nog geen vier jaar
“Doorgaans geldt dat wanneer de leds iedere dag minstens zestien uur branden, de terugverdientijd zonder problemen twee of drie jaar is”, aldus Guy Moreau. “Het financiële rendement wordt gewaarborgd door enerzijds het lagere verbruik en anderzijds de lagere onderhoudskosten. Na 20.000 uur hebben klassieke technologieën 80% van de stroom verloren. Bij leds is dat 50.000 uur. Je bespaart dus 2,5 vervangingen met telkens de kostprijs van de lamp, de kosten van de arbeidskrachten, de kosten voor materiaal zoals een hoogwerker, enzovoort. In het geval van Axis Parc zitten we aan een terugverdientijd van nog geen vier jaar, en dat is dan nog een zeer voorzichtige raming.”

“Werkje voor een elektricien?”
“Niet echt”, reageert Guy Moreau. “Wij voeren een lichtstudie uit aan de hand van een aantal vragen die we vooraf stellen aan de klant: Bent u tevreden over uw verlichting? Hebt u vragen van het CPBW(*)? Voldoet uw installatie aan het AREI(**) (waarvan de nieuwe versie op 1 juni 2020 in werking treedt, n.v.d.r.)? Wil u de verlichtingssterkte vergroten (bijvoorbeeld omwille van de processen)? Valt er daglicht binnen? Enzovoort. Op basis van de antwoorden voeren we ter plaatse metingen uit om te bepalen wat het meest geschikte materiaal is en welke de beste verlichting met het juiste beheer is. ‘Relighten’ is niet gewoon maar de verlichtingsarmaturen stuk voor stuk vervangen. We zorgen voor de lichtstudie en het materiaal, en in 90% van de gevallen voeren we ook zelf de installatie uit.”

De toekomst van led?
In laboratoriumomstandigheden geven leds 250 lumen per watt (lm/W). In reële omstandigheden zijn er op de markt leds verkrijgbaar die tot 160 à 190 lm/W geven. Momenteel botsen de serieuze leveranciers, die vijf tot zes jaar garantie kunnen bieden op de prestaties van hun producten, op een technologische barrière wegens de behoefte aan afkoeling van de led en de levensduur van de elektronica. “De elektronica is nog het zwakke punt van de ledlampen”, stelt Guy Moreau vast. “En bij oververhitting (meer dan 45°C) neemt de levensduur van het materiaal exponentieel af. Maar de oude armaturen kunnen niet altijd de warmte genoeg afvoeren om de levensduur van de ledbron te garanderen. Daarom is het vaak beter om de hele armatuur te vervangen door een model dat specifiek ontworpen is voor leds. En als je met precieze hoeken moet werken, zoals dat soms het geval is in voornamelijk industriële omgevingen, maken leds het trouwens mogelijk om een optiek toe te voegen op de led zelf en om zo de beste hoek aan te brengen en tegelijk de sterkte te verminderen, terwijl dat met klassiek materiaal ingewikkelder is.”

Relamping versus relighting: niet gewoon een kwestie van woordkeuze
Bij een ‘relamping’ worden de lampen vervangen zonder de armaturen aan te passen. Bij een ‘relighting’ worden volledig nieuwe verlichtingsarmaturen geïnstalleerd ter vervanging van de oude. De eerste oplossing is uiteraard goedkoper dan de tweede, maar kan voor een deel ontoereikend blijken te zijn. Een nieuwe soort lichtbron installeren in een oude armatuur die daar niet voor ontworpen is, kan ontgoochelende resultaten opleveren. “Een ledbuis met een stralingshoek van 120° in een armatuur waarvan de reflectoren ontwikkeld zijn voor een tl-buis met een stralingshoek van 360° zal niet hetzelfde resultaat opleveren als een tl-buis. De warmteafvoerbehoeften zijn ook niet meer dezelfde”, aldus Guy Moreau. “Mettertijd zorgen de warmte en de oxidatie er trouwens voor dat de kabels verouderen en de isolatie verslechtert. Een volledige vervanging geniet dan ook vaak de voorkeur.”

Kwestie van perceptie en bijkomende voordelen
Guy Moreau stelt vast dat zijn klanten vaak geen prioriteit maken van relighting in hun CAPEX-budget: “Ze investeren liever in een verbetering van de processen of van de kwaliteit. Relighting behoort niet alleen tot de investeringen met de beste ROI, maar een betere verlichting heeft vaak ook een impact op de kwaliteit en veiligheid. Het is moeilijk om dit objectief in cijfers uit te drukken, maar ik hoor het van vele klanten die dit vaststellen.”
De resultaten zijn in ieder geval overtuigend, want bij het afsluiten van deze editie vernamen we dat Coretec begonnen is aan een tweede fase voor Axis Parc, met de relighting van meer dan duizend lichtpunten in de gemeenschappelijke delen van de gebouwen.

(*) Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk (CPBW)
(**) Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties (AREI)

Het jargon in de wereld van de leds
  • PCB-leds (Printed Circuit Board) of COB-leds (Chip On Board): niet-ingekapselde leds die naast elkaar gemonteerd zijn om een continu lichtgeel oppervlak te vormen.
  • SMD-leds (Surface Mounted Diode): individuele ledjes die op een printplaat zijn gesoldeerd. De voorkeur gaat naar SMD-leds omdat die efficiënter afkoelen.
Patrick Bartholome
16-12-2019